Klimatska promena (535—536)
Klimatska promena (535—536) se odnosi na nekoliko značajnih odstupanja svetske klime u 535. i 536. godini. Vizantijski istoričar Prokopije iz Cezareje zabeležio je da je Sunce davalo svetlost bez punog sjaja i da je izgledalo kao da je sunce pomračeno, jer nije davalo jasnu svetlost.
Najslabiji prirast drveća i mnogi dokazi o zahlađenju
[uredi | uredi izvor]Dendrolog Majk Bejli sa kraljevskog univerziteta u Belfastu izvršio je analizu drveća i godova na drveću. Tom analizom se pokazalo da je irski hrast imao izuzetno slab prirast 535, a drugi jaki pad je bio 542, posle delomičnog oporavka. Do sličnih nalaza došlo se i analizom godova drveća u Švedskoj, Finskoj, Sijera Nevadi i u Čileu.
Brojni izvori toga doba zabeležili su i mnoge druge fenomene povezane sa neobičnom klimom toga perioda:
- niska temperatura, čak i sneg tokom leta
- tamni oblaci i samo nekoliko sati sunca tokom dana
- brojni izveštaji o gotovo noćnoj tami u podne
- poplave u dotad suvim područjima
- veliko smanjenje prinosa žita.
Povezivanje te pojave sa vulkanskom zimom
[uredi | uredi izvor]Zaključilo se da su takve pojave zbog prašine ili pepela u vazduhu nakon udara komete ili meteorita ili nakon erupcije vulkana (fenomen poznatog kao vulkanska zima). Slična pojava desila se 1816. i ta godina je nazvana Godina bez leta, a povezana je sa erupcijom vulkana Tambora u Indoneziji.
Događaji iz 536. i glad koja je usledila predlagala se kao objašnjenje pojave da su viši slojevi u Skandinaviji žrtvovali velike količine zlata na kraju perioda seoba, da bi umirili ljutite bogove i da bi vratili sunčevu svetlost.
Istraživanja u poslednje vreme
[uredi | uredi izvor]- Staders je 1984. pretpostavio da je taj događaj izazvao vulkan Rabaul u današnjoj Papui Novoj Gvineji. Tezu je objavio u časopisu Nejčer.[1]
- Dejvid Kiz je 1999. u svojoj knjizi Katastrofa: Potraga za poreklom modernog sveta ("Catastrophe: A Quest for the Origins of the Modern World) pretpostavio da je vulkan Krakatau eksplodirao u to vreme i izazvao te promene. Njegovu pretpostavku podupire američki vulkanolog Ken Volec.
Kiz je pretpostavio da je promena klime mogla biti uzrok mnogih drugih pojava kao što su:
- pojava Justinijanove kuge (541—542) kao prve pandemije
- migracija Mongola prema zapadu
- opadanje moći Avara
- kraj Persijskog carstva
- uspon islama
- pad Teotiuakana.
Ipak, Kizova i Volecova teorija još nije najšire prihvaćena. Potreban je dokaz u vidu vulkanskih sedimenata.
Vidi još
[uredi | uredi izvor]Reference
[uredi | uredi izvor]- ^ Stothers, R. B. (1984). „Mystery cloud of AD 536”. Nature. 307 (5949): 344—345. Bibcode:1984Natur.307..344S. S2CID 4233649. doi:10.1038/307344a0.
Literatura
[uredi | uredi izvor]- Arjava, Antti, "The Mystery Cloud of 536 CE in the Mediterranean Sources", Dumbarton Oaks Papers, 59: 73-94. . 2005. ISBN 978-0-88402-311-1. Nedostaje ili je prazan parametar
|title=
(pomoć). - Axboe, Morten, "Amulet Pendants and a Darkened Sun", In Bente Magnus (ed.), Roman Gold and the Development of the Early Germanic Kingdoms, Stockholm. . 2001. ISBN 978-91-7402-310-7. Nedostaje ili je prazan parametar
|title=
(pomoć). - Baillie, M.G.L. (1995). Slice Through Time. Psychology Press. str. 93. ISBN 978-0-7134-7654-5.
- Baillie, Mike (1999). Exodus to Arthur: Catastrophic Encounters With Comets. B.T. Batsford. ISBN 978-0-7134-8352-9..
- Farhat-Holzman, Laina, Climate Change, Volcanoes, and Plagues—the New Tools of History, Good Times, Thursday, January 23, 2003, (GlobalThink.Net Research Papers).
- Gunn, Joel D., ur. (2000). The Years without Summer: Tracing A.D. 536 and its Aftermath. Archaeopress. ISBN 978-1-84171-074-7..
- Keys, David, Catastrophe: A Quest for the Origins of the Modern World, Ballantine Books, New York, 1999.
- Levy, David, ur. (2000). The Scientific American Book of the Cosmos. Macmillan. str. 186. ISBN 978-0-312-25453-7.
- Simon Winchester (april 2003). Krakatoa: The Day the World Exploded, August 27, 1883. HarperCollins. ISBN 978-0-06-621285-2. ., 2003.
- Wohletz, Ken, Da li je mračno srednje doba bilo izazvano klimatskim promenama čiji je pokretač vulkanska aktivnost?
Spoljašnje veze
[uredi | uredi izvor]- Profile of Mike Baillie
- Transcript of Catastrophe! Part 1 Arhivirano na veb-sajtu Wayback Machine (14. novembar 2012) from the PBS documentary series Secrets of the Dead
- Transcript of Catastrophe! Part 2 Arhivirano na veb-sajtu Wayback Machine (3. maj 2013) from the PBS documentary series Secrets of the Dead
- CCNet Debate: The Ad 536-540 Mystery: Global Catastrophe, Regional Event or Modern Myth?